دیکتاتوری رضاشاه
توضیحات : کتاب «چگونه دیکتاتورها سقوط می کنند و ملت ها زنده می مانند؟» با عنوان اصلی How Tyrants Fall: And How Nations Survive نوشته مارسل دیرسوس، اثری تحلیلی در حوزه سیاست و جامعهشناسی است که به این میپردازد چرا حکومتهای استبدادی با وجود ظاهر قدرتمندشان اغلب شکنندهاند و چگونه فرو میپاشند، و در ادامه ملتها چگونه میتوانند از دل این فروپاشی جان سالم به در ببرند و مسیر تازهای برای خود بسازند.
دیرسوس با تکیه بر پژوهشهای تاریخی، دادههای آماری و گفتوگو با افرادی مانند سیاستمداران سابق، فعالان مدنی، نیروهای امنیتی و تحلیلگران نشان میدهد که بقای دیکتاتورها بیشتر از آنکه به قدرت شخصی آنها وابسته باشد، به شبکهای از وفاداریها، ترس، منافع اقتصادی و حمایت نهادهای کلیدی بستگی دارد؛ شبکهای که اگر ترک بردارد، حتی سرسختترین رژیمها هم میتوانند خیلی سریع فرو بریزند. او همچنین توضیح میدهد که اعتراضهای گسترده مردمی، شکاف در نیروهای نظامی، فشارهای اقتصادی و تغییرات اجتماعی نقش تعیینکنندهای در تضعیف حکومتهای خودکامه دارند و در بسیاری از موارد جنبشهای غیرخشونتآمیز شانس بیشتری برای ایجاد گذار پایدار نسبت به شورشهای مسلحانه دارند. بخش مهمی از کتاب به این اختصاص دارد که بعد از سقوط دیکتاتورها چه اتفاقی میافتد و چرا بعضی کشورها به سوی ثبات و آزادی حرکت میکنند اما برخی دیگر دوباره در چرخه خشونت و استبداد میافتند. نویسنده تلاش میکند نشان دهد ساخت نهادهای قوی، مشارکت سیاسی مردم و جلوگیری از تمرکز دوباره قدرت، عوامل کلیدی در زنده ماندن و پیشرفت ملتها پس از فروپاشی یک رژیم سرکوبگر هستند.
این کتاب بیشتر از آنکه صرفاً روایت تاریخی باشد، تحلیلی عمیق از سازوکار قدرت و ضعف دیکتاتوریها ارائه میدهد و به خواننده کمک میکند بفهمد تغییرات بزرگ سیاسی چگونه ممکن میشوند و چه شرایطی آنها را پایدار یا شکننده میکند.
توضیحات : کتاب اندیشههای رضا شاه کبیر نوشته دکتر فتح الله بینا منتشر شده در تهران به تاریخ اول اردیبهشت ۱۳۲۹ خورشیدی است. خود نویسنده در مقدمه توضیح مفصل و جامعی از محتوای کتاب آورده نگاه کلی کتاب معطوف است به تغییر حکومت از نظام مشروطه قاجار به پهلوی و اوضاع شرایط داخلی ایران و نیز ایران در عرصه جهانی و مقایسه آن با شرایط دول اروپایی از جمله فرانسه و همچنین تاثیر جنگ جهانی دوم بر ایران و نقش ایران در این بین. نگاه میهن پرستانه و شاه دوستی نویسنده در سراسر کتاب موج میزند این احساسات در نثر کتاب هم تاثیر گذاشته و در بسیاری موارد آن را به صورت بیانه های مهیج ادبی درآورده…
توضیحات : اکنون که آییین بزرگداشت صدمین سال زادروز رضاشاه کبیر در پیش است، به منظور یک بررسی اجمالی تاریخ معاصر ایران دست خوانندگان این کتاب را می گیریم و همراه آنان به گذشته برمی گردیم و قسمتی از رویدادهای پنجاه سال تاریخ ایران را (از سال تولد تا تاجگذاری رضاشاه) با دیدی گذرا از نظر می گذرانیم. در این بررسی کوتاه به فضای تاریک سیاسی و محیط نابسامان اقتصادی و اجتماعی ایران پیش از کودتا راه می بریم و با آشنایی با آن فضای تاریک و محیط نابسامان به راز کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و نیز به ارزش این قیام نجات دهنده آگاه می شویم.
توضیحات : دکتر فتح الله بینا تحصیلات خود را در رشته پزشکی دنبال کرده اما به گفته خود در مقدمه همین کتاب «نگارنده پس از دانش پزشکی دوستدار تاریخ و ادبیاتم؛ هنگام فراغت را به گلچینی گلزار بی پایان ادب و فراگرفتن پندهای بی پایان تاریخ می گذرانم… نگارنده تاریخ را به دیده پزشکی و روانشناسی نگریسته، به فلسفه آن و پی بردن به عللی که منجر به حوادث مهم تاریخی گشته اند و نتایجی که از بررسی آن حاصل می شود بیش از شرح وقایع علاقمندم…»
با همین دیدگاه است که در کتاب حاضر به تحلیل شخصیت رضا شاه و اقدامات او می پردازد؛ مقایسه ای نیز میان تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران و فرانسه انجام می دهد و داستان به تخت نشستن و افول اقبال دو نظامی- سیاستمدار مقتدر (ناپلئون بناپارت و رضا پهلوی) را با دیدگاه و سبک خاص خود روایت می کند.
توضیحات : کتاب رضا شاه اثر صادق زیبا کلام است؛ صادق زیباکلام در این کتاب گفته سالها پیش روایت او از رضاشاه با روایتهای جمهوری اسلامی یکسان بوده و وی را فردی ساخته و پرداخته بریتانیا و عامل اجرای سیاستهای این کشور در ایران میدانسته است: «وقتی تاریخ مصرفش تمام شد، فرزندش، محمدرضا پهلوی را به جای وی آوردند. همانند بسیاری از ایرانیان، اینها مجموعه آگاهیهای من از رضاشاه بود.» نویسنده در کتاب تازه خود گفته است در زمان حضورش در بریتانیا بین سالهای ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۰ خورشیدی که دوره دکترای خود را با موضوع «انقلاب اسلامی ایران» میگذراند، با دسترسی به منابع و کتابهای معتبر درباره رضاشاه، دیدگاهش درباره او همچون «یک حبه قند در استکان چایی گرم» به سرعت شروع به اضمحلال کرد.
توضیحات : در این کتاب, زندگی احمد شاه قاجار ـ آخرین پادشاه قاجار ـ با اشاره به رخدادهای سیاسی دوره سلطنت وی بازگو میشود . مولف در این سرگذشت نامه کوشیده است با استناد به مدارک معتبر تاریخی, تصویر واقعی احمد شاه را آشکار سازد . وی در مقدمه اذعان میدارد’: عجبتر این که زندگانی خصوصی و سیاسی سلطان احمد شاه با آن که بیش از همه سلاطین قاجار و شاید استثنائا عمال داخلی به صورت معکوس جلوه کرده و بهانهای برای ایجاد احساسات بر ضد سلطان احمد شاه به دست همان عوامل داد . مطالب این کتاب ابتدا بصورت سلسله مقالاتی در روزنامه فردا انتشار یافت. در دوران آزادی نسبی بوجود آمده پس از شهریور بیست، بسیاری از کتب تاریخ معاصر و نوشتههای کشته شدگان دوران دیکتاتوری رضاشاه، مجال انتشار یافتند. مقالات روزنامه فردا نیز در همین دوران، با اضافاتی توسط کتابفروشی علمی چاپ و منتشر شد. نکته جالبی که در مورد این کتاب وجود دارد این است که در آن برای اولین بار متن کامل قرارداد ۱۹۱۹ منتشر شد. در سالهای ملی شدن نفت ایران، با مراجعه به آرشیو وزارت امور خارجه وقت، ملاحظه گردید که هیچ نسخهای از این قرارداد در آرشیو این وزارتخانه وجود ندارد و لذا به ناچار، یک نسخه از همین کتاب که حاوی متن قرارداد مزبور است، توسط دکتر محمد مصدق به شورای امنیت سازمان ملل متحد تقدیم و به عنوان سند دخالت انگلستان در امور داخلی ایران ثبت گردید.