توضیحات :  گرترود بل، ٬ معروف به «مادر عراق»٬ زاده ۱۴ ژوئیه ۱۸۶۸ (۱۲۴۷ خورشیدی)، در کانتی دورهم انگلستان، درگذشته ۱۲ ژوئیه ۱۹۲۶ (۱۳۰۵ خورشیدی) در بغداد، مشاور سیاسی، کوه‌نورد، جهانگرد کاوشگر در رشته‌های تاریخ و باستان‌ شناسی بود ولی در عین حال از زبده‌ترین و کارآمدترین مأموران «سازمان اطلاعات و امنیت خارجی بریتانیا» (SIS) در زمان خود، به ویژه در دوران جنگ جهانی اول محسوب می‌شد. بل در سال ۱۹۱۷ بخاطر خدمات بزرگی که در راه میهن خود انجام داده بود نشان رتبه امپراتوری بریتانیا را که یک رتبه شوالیه گری است دریافت کرد.

توضیحات :  شهرام هدایت در کتاب پیش رو به بررسی و کاوش واژه های ایرانی در زبان های باستانی پرداخته و سه زبان عبری، آرامی و کلدانی را مورد تحقیق قرار داده است. نگارنده از منظر ریشه شناسی این پژوهش را انجام داده است. او در مقدمه ی کتاب می گوید که همسانی و یکسانی ریشه ی برخی واژه های آریایی با واژه های دیگر زبان های باستانی بیان گر این است که این زبان ها با یکدیگر پیوند داشته اند و اما او می افزاید که مشخص نیست ریشه ی این پیوند در و از کجا بوده است. به هر روی هدایت، کوشیده است تا پژوهشی در باب واژه شناسی انجام دهد و در این راه به متون کهن نیز توجه داشته است و از آنان استفاده کرده است. این کتاب در سال ۱۳۵۶ توسط انتشارات دانشگاه تهران و به اهتمام شهرام هدایت منتشر شده است.

توضیحات :  چوپانیان، خاندانی حکومتگر از قبایل مغول، منسوب به امیر‌چوپان، که در دستگاه ایلخانیان از گیخاتو، پنجمین ایلخان تا ابوسعید بهادرخان، نهمین و آخرین ایلخان بزرگ، صاحب مقام و شهرت بودند و پس از آن تا استیلای تیمور بر بخش بزرگی از قلمرو غربی مغول به استقلال فرمان می‌راندند. امیرچوپان، چوپان بن ملک بن توداؤن (مق‍ ۷۲۸ق/ ۱۳۲۸م)، نخستین دولتمرد این خاندان که به قبیلۀ سولدوز، از قبایل مغول منسوب است و در زمان هلاگوخان به ایران آمد (رشیدالدین، ۱/۱۷۷- ۱۷۸؛ ابوالقاسم، ۸؛ بناکتی، ۳۶۲-۳۶۳). نیای بزرگ این خاندان سورغـان شیره، چنگیز را از اسـارت قوم تـایچیوت ــ از طوایف مغول ــ رهانیده بود و ازاین‌رو، خاندانش مورد توجه و احترام چنگیزخان بود و آنان را «به غایت نیکو می‌داشت» . امیرچوپان در عصر ایلخانی ارغون (سل‍ ۶۸۳-۶۹۰ ق /۱۲۸۴-۱۲۹۱م)، در جنگ با سپاهی که از دشت خزر به جنگ آمده بودند، شایستگی خود را نشان داد و به‌تدریج در دستگاه ایلخانان مناصب بلند یافت. ارغون در ۶۹۰ ق درگذشت و بر سر جانشینی او میان بایدو و گیخاتو اختلاف شد. چوپان به حمایت از گیخاتو برخاست و از کسانی بود که او را بر تخت ایلخانی نشاند . پس از دوران کوتاه حکومت گیخاتو ــ که با قتل او در ۶۹۴ ق/ ۱۲۹۵م سرآمد ــ نوبت به بایدو رسید (همانجاها). بایدو از آغاز با مخالفت غازان‌ خان مواجه شد که در پی انتقام خون گیخاتو بود ( منتخب‌، نیز اشپولر، همانجاها). در این میان امیرچوپان و برخی دیگر از امیران به غازان تمایل یافتند و غازان آنان را پذیرفت و نشان و خلعت داد . …

توضیحات :  کتاب تاریخ ایران اثر ژنرال انگلیسی پرسی سایکس در دو جلد است. این کتاب تاریخ ایران را از ابتدا (تمدن ایلام، شوش و …) تا حدود سال ۱۳۰۹ هجری خورشیدی ارائه می‌دهد. این کتاب در سه چاپ در سال‌های ۱۲۹۴ و ۱۳۰۰ و ۱۳۰۹ در انگلستان به چاپ رسیده است و نویسنده هربار مطالب جدیدی به کتاب افزوده است. این کتاب که از معروفترین کتابهای تاریخ کلی ایران در عصر کنونی به شمار می‌آید، توسط سید محمدتقی فخرداعی گیلانی ترجمه شده است.

توضیحات :  این کتاب گزیده مقالات و گفت و شنودهایی درباره فرهنگ، تاریخ و زبان ایران در اعصار باستانی است که طی سی سال فراهم آمده و منتشر شده است. مهرداد بهار (۱۳۷۳ – ۱۳۰۸ش) زبان شناس و اسطوره شناس معاصر این مقالات را بر پس از تحقیق و تتبع در متون پهلوی نگاشته است. این کتاب دیدی عینی درباره پدیده های اجتماعی – تاریخی دارد و در آن سعی شده که از تعصب دوری شود. علاوه بر مقالات، زندگینامه ملک الشعرا و شرح قیام ژاندارمری خراسان به سرکردگی محمد تقی پسیان نیز آمده است. دکتر مهرداد بهار، پنجمین فرزند ملک الشعرای بهار، همچون پدر کمک شایانی به شناخت فرهنگ ایران کرد. وی اولین محقق آکادمیک در اسطوره شناسی زبان ایرانی بوده و تحقیقات ارزشمندی در این باره انجام داد. وی در شمار ایرانشناسانی است که به تاریخ، فرهنگ و اساطیر ایران با نگاهی نو پرداخته است.

توضیحات : تاریخ دو سده اخیر ایران سرشار از حوادث مهمی است که به دلیل فقر تاریخنگاری معاصر مسکوت یا ناشناخته مانده است. تاکنون درباره قحطی بزرگ سال‌های ۱۹۱۷-۱۹۱۹ میلادی در ایران چیز زیادی نمی‌دانستیم و اهمیت و جایگاه بزرگ این حادثه را در تعیین سرنوشت جامعه ایران، به‌ویژه صعود دیکتاتوری پهلوی، نمی‌شناختیم. اینک به همت «دکتر محمدقلی مجد» می‌توانیم با نخستین پژوهش جدّی درباره این حادثه سرنوشت‌ساز آشنا شویم . دکتر محمد قلی مجد، بر اساس اسناد غنی موجود در مرکز اسناد ملّی ایالات متحده آمریکا (نارا)، تصویری هولناک از ایران در سال‌های جنگ جهانی اوّل و پس از آن به دست اورده است. اسناد علنی شده دولت آمریکا درباره دوره تاریخی فوق، که در کتاب (قحطی بزرگ و نسل‌کشی در ایران ۱۹۱۷-۱۹۱۹)، ثابت می‌کند که بزرگ‌ترین نسل‌کشی سده بیستم میلادی در ایران رخ داد و ایران بزرگ‌ترین قربانی جنگ اوّل جهانی بود. طبق تحقیق دکتر مجد، در طول سال‌های ۱۹۱۷-۱۹۱۹ بین هشت تا ده میلیون نفر از مردم ایران در اثر قحطی یا بیماری‌های ناشی از کمبود مواد غذایی و سوءتغذیه از میان رفتند و جمعیت ایران به شدت کاهش یافت. «قحطی بزرگ» عنوان اثر جدیدی است که توسط مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی منتشر شده است. این اثر، پژوهشی است که به بررسی آثار و تبعات اقتصادی جنگ اول جهانی در ایران از جمله قحطی بزرگ سالهای ۱۲۹۸ ـ ۱۲۹۶ پرداخته است.

توضیحات : با بررسی تاریخنگاری انقلاب مشروطه این نکته مسلم به نظر می رسد تاریخ مشروطیت ایران غالباً با نگاهی یک سویه و جهت دار نوشته شده و به ویژه کسانی که سنگ بنای نگارش این بخش از تاریخ را نهاده اند، پیش از آنکه در صدد کشف و تبیین بی طرفانه حقیقت باشند، مخدوش سازی چهره جناح مغلوب و توجیه اعمال جناح غالب در آن برهه حساس را مد نظر داشته اند. طبیعی است با چنین رویکردی به تاریخ، متون مزبور از تحریف حقایق و کتمان واقعیت مصون نخواهد بود. به خصوص اینکه تاریخنگاری مشروطیت ایران به جهت وجود نزاعهای سیاسی همواره آلوده به غرضورزی بوده و همین باعث کتمان حقایق و شایع شدن مشهورات نادرست شده است. «چون غرض آمد هنر پوشیده گشت.»

توضیحات : این کتاب مجموعه درس‌گفتارهای دکتر محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران جنگ، در دوره‌های آموزشی روایت دفاع مقدس در سازمان بسیج دانشجویی در سال‌های ۱۳۸۳ و ۱۳۸۶ و نیز دوره آموزشی مدرسان درس آشنایی با دفاع مقدس در دانشگاه‌ها که در سال ۱۳۸۷ با تلاش شهید سردار احمد سوداگر با تلاش پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس دایر شد، می‌باشد که در قالب ده فصل تنظیم شده است و آخرین فصل آن شامل مقاله “توسعه تجربی در جنگ” دکتر محسن رضایی است. در پیشگفتار کتاب آمده است که تاریخ دفاع مقدس را می‌توان به روش‌های گوناگونی همچون روش “فرمانده‌محور”، “رویکردمحور”، و “موضوع‌محور”، بررسی کرد و کتاب حاضر ترکیبی از این روش‌ها است. مقدمه کتاب به قلم سردار سرلشکر پاسدار غلامعلی رشید است که در بخشی از آن، در توصیف قدرت فرماندهی محسن رضایی بیان شده است: «بسیاری از فرماندهان و سرداران و امیران در تفکر راهبردی و فرماندهی، مدیریت بحران، بن‌بست‌شکنی و بسیج نیروها و امکانات همچون سیل بنیان‌کن و پای کار آوردن آنها برعلیه دشمن، به گرد پای آقا محسن نخواهند رسید و درخشان‌ترین عملیات‌های جنگی خود را باید از او تقلید کنند. در آینده در نیروهای مسلح، کارها و اقدامات آقا محسن رضایی به‌عنوان یک سبک و مکتب دفاعی خواهد ماند و فرماندهان آینده با غرور باید کارها را “محسن‌وار” انجام دهند.»

کتاب شامل ده فصل با عناوین ذیل است:

فصل اول: جنگ ما قبل جنگ

فصل دوم: هجوم سراسری، توقف دشمن و توازن قوا

فصل سوم: عبور از بحران و تحول در جنگ

فصل چهارم: دوران عدم‌الفتح

فصل پنجم: دوره پیروزی‌های نهایی

فصل ششم: توقف در جنوب، تحرک در غرب

فصل هفتم: سال سرنوشت

فصل هشتم: تجزیه ‌و تحلیل حوادث پایان جنگ

فصل نهم: هویت انقلابی رزمندگان

فصل دهم: توسعه تجربی در جنگ

توضیحات : کتاب شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان تالیف بانو “نینا ویکتورینا پیگولوسکایا” از بر جسته‌ترین آثاری است که از سوی ایران‌شناسان شوروی درباره شهرهای غرب ایران در عصر اشکانیان و ساسانیان نوشته شده است. این کتاب زیر نظر موسسه تحقیقاتی دانشگاه سوربن تالیف و تدوین شده و به همت “کلود کاهن”(clikde cohen) از زبان روسی به فرانسه ترجمه شد. مترجم این اثر به زبان فارسی، عنایت‌الله رضا، متن روسی را ملاک کار خود قرار داده ولی از متن فرانسوی هم در کار ترجمه کمک گرفته است. این تحقیق از نظر بررسی شهرهای ایران و مقایسه اوضاع اقتصادی و اجتماعی عصر ملوک‌الطوایفی پارتیان و دوران وحدت ایران در روزگار ساسانیان اهمیت بسزایی دارد. این مجموعه همچنین در بردارنده مطالب جالبی در زمینه تقسیمات ارضی و دولتی ایران در ورزگار پارت و ساسانی است. “شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان” با همه ارزش و اهمیتی ولی مانند بسیاری از آثار تألیفی مورخان روسی از منظر ایدئولوژی مارکسیستی به پدیده‌ها و جریانات تاریخی می‌نگرد. این مهم اگرچه موارد استثنائی هم دارد اما در اکثر آثار نویسندگان روس به شکل قالبی ثابت تکرار می‌شود. از سوی دیگر برخی از این مورخین می‌کوشند به شکلی تاریخ جامعه بشری را در همه جا بدون توجه به شرایط اقلیمی و اجتماعی از مراحل نام‌گذاری شده معینی عبور دهند لذاست که مؤلف در این کتاب می‌کوشد نظام اجتماعی ایران در روزگار سلوکیان و پارتیان را نظام برده‌داری و نظام عهد ساسانی را نظام فئودالی معرفی کند. موضوع اصلی این کتاب پیگولوسکایا بررسی اوضاع و احوال شهرهای ایران به ویژه ایران غربی در روزگار پارتیان و ساسانیان است. به نظر وی: «”شهر” از پدیده‌های اجتماعی است و تصوری نسبتاً روشن درباره شهرها و نظام اجتماعی سرزمین‌های خاور نزدیک در دوره‌های معین، فقط از راه بررسی حوادث تاریخی از جمله بررسی سیاست خارج امکان پذیر است.

توضیحات : زمان قاجار رشوه خواری اسم دیگر داشت. به جای رشوه « رسوم » می‌گفتند و پرداخت رسوم امری مرسوم شده بود. گویند روزی ناصرالدین شاه به مستوفی الممالک می گوید: این رسوم چیست؟ … جناب آقا به خونسردی جواب می‌دهد: یک چیز است به اسامی مختلف: در حضور مبارک، تقدیمی است. نزد علما، حق الجعاله. در بازار، حق العمل. به مستوفی‌ها که می‌رسد، اسمش رسوم است…

توضیحات : پاسخ به تاریخ نام کتاب خاطراتی نوشته محمدرضا پهلوی، آخرین شاه ایران است که در اصل به زبان فرانسه و پس از وقوع انقلاب (۱۳۵۸) نگاشته شده است. این کتاب بعداً به زبان انگلیسی و زبان فارسی برگردانده شد. شاه در پیشگفتار درباره کتاب می‌گوید:    در این کتاب قصد دارم نشان بدهم که چرا در راه رسیدن به اهدافم پافشاری می‌کردم؛ و چرا می‌خواستم جامعه‌ای بر اساس عدالت اجتماعی، و نه مبارزه طبقاتی بنا کنم؛ جامعه‌ای که همه در آن یکپارچه و وابسته به یکدیگر باشند. و گفتنی است چون با همه کشورهای جهان چه دنیای غرب، چه کشورهای بلوک شرق و چه جهان سوم حسن تفاهم داشتم، این امکان برایم فراهم آمد که بتوانم در محیطی آکنده از صلح و صفا، کوشش خود را برای رساندن ایران به سوی تمدن بزرگ دنبال کنم.

توضیحات : شاید هیچ شهری در تاریخ معاصر به اندازه خرمشهر در اذهان مردم ایران آشنا نباشد. نامی که همواره یادآور رشادتها و جانفشانی های جوانان این مرز و بوم است. جوانانی که حماسه بزرگ سوم خرداد را رقم زدند و خرمشهر و مردم آن را در یاد و خاطر ایرانیان جاودانه ساخنتد. اما باید دانست که خرمشهر برخلاف نامش که قدمتی هشتاد ساله دارد از تاریخ کهنی برخوردار است و اگر نخواهیم اغراق کرده باشیم و پیشینهای ساختگی با قدمتی پنج هزارساله یا بیشتر برای آن بنویسیم، دست کم از زمان فروپاشی پادشاهی هخامنشیان و ظهور اسکندر مقدونی تاریخ این شهر با بنای آلکساندریا در نقطه التقای کارون و اروندرود آغاز میشود. و در طول این دوهزار سال نام های متعددی به خود دیده است از خاراکس و بارما گرفته تا بیان و محمره و یا شهرها و مناطقی در اطراف آن به وجود آمده اند که در بنای خرمشهر امروزی تأثیر بسزائی داشته اند از قبیل محرزی و حفار و …